Home  > Wonen en milieu  > Wonen en ruimtelijke ordening  > Structuurplan & uitvoeringsplannen  > Visienota ruimtelijke ordening

Visienota ruimte

Nieuwe richting aan het ruimtelijke beleid

Vijftien jaar na de opmaak van het ruimtelijk structuurplan Vlaams-Brabant denken we anders over wonen, werken, mobiliteit, recreatie, klimaat en open ruimte. Daarom werken we sinds 2014 aan een nieuwe ruimtelijke visie gebaseerd op analyses, onderzoek en overleg met de betrokkenen. We gingen in debat met experten, middenveldorganisaties, Vlaanderen en onze gemeentebesturen.

Dit traject brengt ons vandaag tot een vernieuwd en wervend ruimtelijk verhaal: de Visienota Ruimte, een belangrijke bouwsteen van het toekomstige provinciaal Beleidsplan Ruimte Vlaams-Brabant. Bovendien geeft onze Visienota Ruimte ook input aan het Vlaamse ruimtelijk beleid.

Download de goedgekeurde kernnota van de Visienota Ruimte (volledige versie) [PDF, 186 blz, 23,30 MB]

Download de goedgekeurde kernnota van de Visienota Ruimte (samenvatting) [PDF, 20 blz, 1,65 MB]


Want Vlaams-Brabant staat voor uitdagingen

  • Klimaatverandering en energiebehoefte:
    • Tegen 2040 klimaatneutraal en klimaatbestendig zijn.
    • Ruimte organiseren om zo bescherming tegen risico's van klimaatverandering te maximaliseren.
    • Energiebehoefte verkleinen en omslag maken naar hernieuwbare energie.
    • Waar kunnen installaties voor energiewinning uit wind, zon, biomassa, aardwarmte?
  • Demografie:
    • Toenemende bevolking, voornamelijk 65-plussers en gezinsverdunning doet vraag naar kleinere en aangepaste woningen stijgen.
    • Waar moeten de nieuwe woongelegenheden komen? Is het juridisch kader optimaal?
  • Ecosystemen:
    • Biodiversiteit en open ruimte zijn essentieel voor onze maatschappij. Hoe houden we de achteruitgang tegen?
  • Mobiliteit:
    • Aantal verplaatsingen nemen toe en gebeurt in twee op drie gevallen met de auto.
    • Wegen zijn overbelast met minder veiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid tot gevolg.
  • Economische ontwikkeling:
    • Ruimte nodig voor bedrijvigheid en handel.
    • Veel bestaande bedrijventerreinen kennen momenteel een inefficiënt ruimtegebruik.
    • Detailhandel bloeiend houden in stads- en dorpskernen.


Visienota Ruimte - Kernnota deel 2 - Uitdagingen [PDF, 14 blz, 765,83 KB]

Hoe creëren we een ruimtelijke samenhang om deze uitdagingen aan te pakken?

Fysische structuur en cultuurlandschap [JPG, 160,96 KB]
  • We zetten partnerschappen op terrein op om geïntegreerd te werken bij projecten.

  • We creëren een samenwerkingsplatform van het ruimtelijk beleid om een brug tussen verschillende bestuursniveaus en beleidsdomeinen te vormen.

  • We bouwen specifieke strategieën waarvoor we drie fundamentele principes vooropstellen:

    1. Efficiënt ruimtegebruik met optimaal ruimtelijk rendement.

    2. Nabijheid en bereikbaarheid zodat de verplaatsingsbehoefte afneemt.

    3. Werking van het fysisch systeem beschermen en versterken.


Visienota Ruimte - Kernnota deel 3 - Missie [PDF, 22 blz, 2,50 MB]

Welke strategieën stellen we voor?

  • Hoogdynamische corridors, harde ruggengraat voor ruimtelijke ontwikkelingen.
  • Robuust openruimtenetwerk, zachte ruggengraat voor ruimtelijke ontwikkelingen.
  • Productief landschap.
  • Netwerk van levendige kernen.
  • Internationale groeipolen en optimalisatie economische knooppunten.
  • Ruimte voor energie.


Visienota Ruimte - Kernnota deel 4 - Strategieën [PDF, 18 blz, 3,71 MB]

Hoe vertalen we dit naar mobiliteit?

Met een omschakeling naar duurzame mobiliteit willen we de verkeersdrukte, autoafhankelijkheid, uitstoot van broeikasgassen en fijn stof en de geluidshinder verminderen. Zo verbeteren we de leefkwaliteit en gezondheid, stellen de bereikbaarheid multimodaal veilig en halen we de klimaatdoelstellingen.

Beleidslijnen

  • Minder verplaatsingen door een juiste keuzes voor locaties.
  • Infrastructuur voor fietsers en voetgangers.
  • Performant openbaar vervoer: de knooppunten versterken, doorstroming garanderen en een flexibel vervoersnetwerk uitbouwen in functie van de lokale context en nieuwe technologische ontwikkelingen.
  • Verkeersluwe stads- en dorpskernen.
  • Het wegennet optimaliseren om de beschikbare infrastructuur efficiënt te benutten.
  • Multimodale knopen verder ontwikkelen op potentiële locaties.
  • Ruimte bieden voor innovatieve mobiliteitsoplossingen.
  • Multimodale logistieke transportmogelijkheden: water, trein, weg en lucht.


Visienota Ruimte - Kernnota 5.1 - Thema mobiliteit [PDF, 24 blz, 2,88 MB]

Hoe vertalen we dit naar wonen?

De demografische uitdagingen zoals de bevolkingstoename, de gezinsverdunning, de maatschappelijke en ecologische impact van perifeer wonen, en het onevenwicht tussen woningaanbod en -behoefte, opteren een trendbreuk in het regionaal woonbeleid. De meest geschikte woonlocaties zijn multimodaal bereikbaar en nabij voorzieningen. Hier is er nood aan kleine, betaalbare en kwaliteitsvolle woningen in projecten die hogere woondichtheden trachten te bekomen met aandacht voor de bestaande context.

Beleidslijnen

  • Demografische groei in steden.
  • Groei in de goed uitgeruste kernen binnen de multimodale corridors, dus ontsloten door hoogwaardig openbaar vervoer.
  • Buiten de corridors worden bijkomende, kleine woningen geconcentreerd in dorpskernen, gecombineerd met voorzieningen.
  • Kwalitatieve kernversterking: verdichting met aandacht voor toegankelijkheid, publieke groene ruimte, …
  • Selectieve verdichting en vernieuwing, vooral binnen de kernen.
  • Goedkope en sociale woningen in steden en kernen.
  • Versnippering van de open ruimte tegengaan door nieuwe, niet-ingesloten verkavelingen buiten de kernen te vermijden.


Visienota Ruimte - Kernnota deel 5.2 - Thema wonen [PDF, 24 blz, 2,76 MB]

Hoe vertalen we dit naar voorzieningen?

Dagelijkse publieke voorzieningen (school, cultuur, openbare diensten, sport, zorg, speelruimte …) en commerciële voorzieningen (handel, commerciële dienstverlening, recreatie …) moeten te voet of per fiets bereikbaar zijn. Sporadische voorzieningen met collectief vervoer. Door ze clusteren bij woningen wordt hun draagvlak ondersteund. Bij nieuwe voorzieningen moet de locatie kritisch geëvalueerd worden, maar het ruimtelijk beleid richt zich in eerste instantie vooral op de consolidatie van bestaande voorzieningen.

Beleidslijnen

  • Clustering van voorzieningen in steden vanwege het groot gebruikerspotentieel op loop- en fietsafstand.
  • Complementair voorzieningenaanbod in hoogdynamische corridors.
  • Gedeelde voorzieningen binnen een dorpennetwerk; kleinere kernen met onvoldoende gebruikers beschikken samen met naburige kernen over een complementair aanbod.
  • Duurzame detailhandelsclusters: het aanbod van kleinhandel in steden en kernen wordt ondersteund en in linten wordt selectief afgebouwd.
  • Openruimte- vrijetijds- en plattelandsvoorzieningen ontsluiten voor de fiets en collectief vervoer.


Visienota Ruimte - Kernnota deel 5.3 - Thema voorzieningen [PDF, 18 blz, 2,39 MB]

Hoe vertalen we dit naar economie?

De ruimtelijk-economische beleidsvisie wilt de concurrentiepositie van Vlaams-Brabant versterken en zo de welvaart vrijwaren. Om de economie minder afhankelijk te maken van het wegverkeer, is een modal shift van mensen en goederen gewenst. De nabijheid van tewerkstelling en de beschikbaarheid van producten en diensten bepalen tevens mee de leefkwaliteit van steden en dorpskernen en dienen dus zoveel mogelijk verweven te worden. Alvorens nieuwe economische gebieden ontwikkeld zouden kunnen worden, dient de bestaande economische structuur geoptimaliseerd te worden. Ook kan flexibele en tijdelijke ruimte voor economie een oplossing bieden voor bedrijven op vlotter te kunnen participeren op nieuwe uitdagingen. Ten slotte is de evolutie naar circulaire economie gewenst en moeten kansen hiervoor gevrijwaard worden.

Beleidslijnen

  • Drie internationale groeipolen worden verder uitgebouwd: de luchthavenregio, Leuven, en delen van de Vlaamse rand.
  • Economische activiteiten concentreren en verweven in en rond de steden.
  • Overige regionale economische knooppunten buiten de steden die strategisch gelegen zijn, kunnen versterkt worden.
  • Benutting van bestaande bedrijfsruimte volgens de draagkracht van de lokale omgeving.


Visienota Ruimte - Kernnota deel 5.4 - Thema economie [PDF, 16 blz, 2,11 MB]

Hoe vertalen we dit naar open ruimte?

Open ruimte is de zuurstof van onze ruimte. Ze levert ons allerlei diensten en is dus een kostbaar goed dat we moeten beschermen. De ontwikkeling en inrichting ervan moet altijd afgestemd zijn op de karakteristieken van het landschap, en samenwerking tussen verschillende gebruikers is noodzakelijk. Om een robuust openruimtenetwerk te kunnen realiseren, staat de samenhang van de open ruimte voorop.

Beleidslijnen

  • Grote natuurgehelen beschermen en versterken om het openruimtenetwerk van ecologische kwaliteit te voorzien; recreatie en landbouw kan indien geen afbreuk gedaan wordt aan de aanwezige ecosystemen.
  • Groenblauwe dooradering van het grondgebied om het netwerk van een continuïteit te voorzien, zowel in de bebouwde als onbebouwde ruimte.
  • Vrijwaren van het landbouwgebied: het aaneengesloten karakter van landbouwgebied is een belangrijke voorwaarde voor ecologische samenhang én voor het voortbestaan en ontwikkelen van agrarische activiteiten.


Visienota Ruimte - Kernnota deel 5.5 - Thema open ruimte [PDF, 14 blz, 2,67 MB]

Hoe vertalen we dit naar energie?

De opgave om klimaatneutraal te worden, vraagt dat we vandaag nadenken over hoe we in de toekomst onze energiebehoefte gaan invullen. De energiebehoefte moet zoveel mogelijk teruggedrongen worden en er moet zoveel mogelijk overgeschakeld worden naar hernieuwbare energie. Door de ruimte beter te organiseren, kan hier al een grote stap in genomen worden. Het duurzame energielandschap zal decentraal opgebouwd worden en overal in het landschap plaatsvinden.

Beleidslijnen

  • Minder energiebehoefte door nabijheid en bereikbaarheid.
  • Ruimte voor hernieuwbare energieproductie, met oog voor landschappelijke inbedding.
    • Bij de opmaak van bouwplannen kan gekeken worden naar de optimale oriëntatie voor zonne-energie.
    • Langs lijninfrastructuur of op bedrijventerreinen kunnen windturbines ingericht worden.
    • In landbouw- of economisch gebied vormt de omzetting van biomassa een mogelijkheid.
  • Buffering en uitwisseling van energie om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen, door reststromen lokaal op te vangen en een internationaal gekoppeld transmissienetwerk uit te bouwen.


Visienota Ruimte - Kernnota deel 5.6 - Thema energie [PDF, 14 blz, 2,18 MB]

Extra informatie

Contact

Visienota Ruimte, Tel. 016 26 75 07, visienotaruimte@vlaamsbrabant.be

Verwante pagina's

Ruimtelijk structuurplan Vlaams-Brabant

Naar boven