Home  > Wonen en milieu  > Wonen en ruimtelijke ordening  > Projecten  > Woningdelen  > Cohousing

Cohousing

Definitie

  • Cohousing: een woonvorm waarbij huishoudens zelfstandige wooneenheden bewonen en daarnaast ook gebruik maken van uitgebreide gedeelde leefruimtes, zoals keukens, eetzalen of andere ruimtes voor gemeenschappelijk gebruik die in sommige gevallen ook voor niet-bewoners worden opengesteld. Het verschil met co-wonen is dat er in cohousing projecten ruimtes voorzien zijn die samen eten toelaten.

  • Andere benamingen en subvormen: Abbeyfield vzw hanteert de term 'Zelfstandig Samen Wonen', een subvorm van cohousing, meestal gericht op ouderen, waarbij de bewoners in zelfstandige wooneenheden leven maar samen één of meerdere gemeenschappelijke leefruimtes beheren.

Projecten die ondersteund worden vanuit de provincie

De provincie ondersteunt 8 cohousingprojecten:

  1. De Koningsmolen (Eliksem)
    Bekijk meer foto's over De Koningsmolen in Eliksem op Flickr

  2. Residentie "De Woluwe" (Diegem)
    Bekijk meer foto's over Residentie "De Woluwe" in Diegem op Flickr

  3. De Okelaar (Wolvertem)
    Bekijk meer foto's over De Okelaar in Wolvertem op Flickr

  4. Woonerf Pachthof van Hertoginnedal (Moorsel)
    Bekijk meer foto's over Woonerf Pachthof van Hertoginnedal in Moorsel op Flickr

  5. Cohousing BotaniCo (Leuven)
    Bekijk meer foto's over BotaniCo in Leuven op Flickr

  6. Wijg & Co (Wijgmaal)
    Bekijk meer foto's over Wijg & Co in Wijgmaal op Flickr

  7. Cohousing Plus "De Grote Sleutel" (Alsemberg)
    Bekijk meer foto's over "De Grote Sleutel" in Alsemberg op Flickr

  8. Ecovillage (Kampenhout)
    Bekijk meer foto's over Ecovillage in Kampenhout op Flickr

Hoe start ik een cohousing project?

Samenhuizen vzw maakte een handige startgids voor cohousing en co-wonen waar heel wat van je vragen antwoorden krijgen.

Startgids samenhuizen vzw [PDF, 78 blz, 2,25 MB]

Graad van gemeenschappelijkheid

Wat de gemeenschappelijkheid betreft zijn verschillende invullingen mogelijk. Niet alleen ruimtelijke zaken zoals een leefruimte of keuken kunnen gedeeld worden, maar ook activiteiten kunnen gezamenlijk plaatsvinden. Een lijst van mogelijke invullingen is hier terug te vinden.

Invullen gemeenschappelijkheid [PDF, 2 blz, 94,76 KB]

Juridische structuren

Er bestaan verschillende juridische structuren die gebruikt kunnen worden om aan cohousing te doen. De geschikte structuur kan van fase tot fase verschillen. Zo kan je bij de opstart bijvoorbeeld een andere structuur gebruiken dan tijdens de fase van het (ver)bouwproces of de uiteindelijke fase van bewoning. Elke structuur heeft zo zijn eigen voor- en nadelen. Hier onder vind je de verschillende structuren die de projecten gebruiken terug.

  • CVBA: in de startgids Samenhuizen vzw staat beschreven wat de voor- en nadelen van de coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid zijn. De statuten en charter van De Koningsmolen geven een voorbeeld voor deze vorm van structuur.

  • CVBA-SO: een coöperatieve vennootschap met burgerlijke aansprakelijkheid én met sociaal oogmerk heeft enkele voordelen. De inspraak van de bewoners wordt bevorderd. Er wordt gewerkt met een aandelenstructuur waardoor externe financiering kan aangetrokken worden. Er wordt geen winst nagestreefd maar met eventuele winst kunnen sociale doelen ondersteund worden. De statuten, basisovereenkomst en Casco nota van De Okelaar bieden inspiratie voor deze structuur.

  • Feitelijke vereniging: deze ontstaat van zodra twee of meer personen het idee ontwikkelen om gezamenlijk een ideëel doel te verwezenlijken. Doordat de feitelijke vereniging geen juridische grond heeft kan zij geen verbintenissen aangaan, geen eigendommen bezitten, geen schenkingen of legaten aanvaarden en zijn het de individuele leden die zich persoonlijk verbinden tot de verplichtingen van de vereniging. Indien dit opties zijn die de vereniging wel wil, doet ze er goed aan om de structuur van een vzw te nemen. De documenten van BotaniCo en Wijg & Co geven meer inzicht in de structuur van een feitelijke vereniging.

  • Vzw: deze structuur wordt gebruikt bij de opstart van een project omdat men flexibel in en uit kan stappen en de kosten voor het voortraject kan dragen. Een eventueel uittredend lid krijgt zijn investering terug. Sympathisanten kunnen op deze manier ook deelnemen. Het vzw-statuut houdt een aantal verplichtingen in, zowel op juridisch, boekhoudkundig en fiscaal vlak. Meer informatie hierover is terug te vinden in de documenten van Woonerf Pachthof van Hertoginnedal en Residentie De Woluwe.

  • Burgelijke Maatschap: deze structuur wordt bij het project Woonerf Pachthof van Hertoginnedal en Wijg & Co vooropgesteld om te gebruiken tijdens de (ver)bouw(ings)fase. BotaniCo is gestart met deze structuur.

  • Vereniging van Mede-eigendom: deze structuur wordt ook toegepast bij appartementsgebouwen waar men mede-eigenaar is van de gemeenschappelijke delen. Woonerf Pachthof van Hertoginnedal en Wijg & Co willen deze structuur gebruiken bij de fase van bewoning. BotaniCo gebruikt het al sinds de aanvangsfase.

  • Eigenaar-verhuur: een formule die ook gebruikt kan worden is dat alle eigendom in handen van één eigenaar berust en deze de wooneenheden verhuurt aan de bewoners, al dan niet via een tussenpersoon. Er zou bijvoorbeeld samengewerkt kunnen worden met een zorg- of woonactor zoals bv een sociaal verhuurkantoor.

Een overzicht van structuren en mensen die je kunnen begeleiden kan je hieronder terugvinden.

CVBA Charter De Koningsmolen [PDF, 3 blz, 156,97 KB] CVBA Statuten De Koningsmolen [PDF, 14 blz, 562,90 KB] CVBA-SO Statuten De Okelaar [PDF, 15 blz, 359,81 KB] CVBA-SO Basisovereenkomst De Okelaar [PDF, 8 blz, 331,89 KB] CVBA-SO Casco Nota De Okelaar [PDF, 2 blz, 187,24 KB] Feitelijke vereniging Wijg & Co [PDF, 1 blz, 209,76 KB] VZW Charter Hertoginnedal [PDF, 4 blz, 174,22 KB] VZW Statuten Hertoginnedal [PDF, 4 blz, 66,65 KB] VZW Tussentijdse huurcontracten De Woluwe [PDF, 15 blz, 635,92 KB] Overzicht juridische structuren [PDF, 2 blz, 99,79 KB]

Nuttige informatie

  • BTW: Voor bepaalde verbouwingen kan een verlaagd BTW-tarief van toepassing zijn. Verschillende projecten hebben hier een ruling procedure, zie ook onderaan, voor gevolgd. Op die manier kregen ze duidelijkheid welk BTW tarief voor hun specifiek project van toepassing was voor de gemeenschappelijke woongedeelten.

  • CSA: of Community Supported Agriculture. Landbouw gedragen door een gemeenschap. Een aantal cohousing projecten kiest er voor om zo zelfvoorzienend mogelijk te zijn bv door samen te werken met een zelfoogstboerderij.

  • Bio-Ecologisch Verbouwen: er kan gekozen worden om op zo een duurzaam mogelijke manier te (ver)bouwen. In de nota van de Okelaar kan je inspiratie en informatie hierrond vinden.

  • Architectuurwedstrijd: het houden van een architectuurwedstrijd kan een middel zijn om tot een kwaliteitsvol plan te komen. Onderaan zijn voorbeelden van hoe dit te organiseren terug te vinden van de projecten Ecovillage en Wijg&Co.

  • Beschermd dorpsgezicht of monument: als een project hieronder valt is het best om kopie van het ministerieel besluit hiervan op te vragen en ideeën eerst bij Erfgoed te laten adviseren.

  • Herbestemming van oude vierkantshoeves: meer en meer hoeves komen door het stopzetten van de landbouwactiviteit leeg te staan. Wonen kan een zinvolle nieuwe toekomst geven aan deze gebouwen. De folder over kwaliteitsvol renoveren in Haspengouw geeft hier meer informatie over.

BTW Ruling procedure [PDF, 18 blz, 474,00 KB] CSA voorbeeld de Koningsmolen [PDF, 2 blz, 45,10 KB] Bio-ecologisch verbouwen Nota De Okelaar [PDF, 8 blz, 339,74 KB] Architectuurwedstrijd fase 1 Ecovillage [PDF, 13 blz, 1,47 MB] Architectuurwedstrijd fase 2 Ecovillage [PDF, 4 blz, 557,00 KB] Architectuurwedstrijd fase 1 Wijg & Co [PDF, 14 blz, 1,80 MB] Architectuurwedstrijd fase 2 Wijg & Co [PDF, 6 blz, 569,65 KB] Kwaliteitsvol renoveren in Haspengouw [PDF, 46 blz, 13,94 MB]

Naar boven