Ouderenbehoefteonderzoeken

Waarvoor dient een lokaal ouderenbehoefteonderzoek?

Het ouderendecreet van 30 april 2004 bevordert een inclusief Vlaams ouderenbeleid en de beleidsparticipatie van ouderen. Het stimuleert de gemeenten om een planmatig ouderenbeleid te voeren, waarbij de ouderen zelf betrokken zijn.
Het decreet lokaal sociaal beleid stimuleert de samenwerking tussen het OCMW en gemeente inzake de werking naar doelgroepen waaronder ouderen. Het ouderenbeleid maakt deel uit van het lokaal sociaal beleidsplan.

Het ouderenbehoefteonderzoek is een instrument waarmee lokale besturen de noden van 60-plussers in de gemeente kunnen in kaart brengen, met participatie van de doelgroep. Deze resultaten zijn interessant voor:

• het afstemmen van het lokale ouderenbeleid op de noden van de ouderen
• de opstelling van een lokaal ouderenbeleidsplan
• het lokale verenigingsleven
• het verhogen van de kwaliteit van de werking van de gemeentelijke ouderenadviesraad

Het gebruik van een uniforme werkmethode biedt  bovendien het voordeel dat de gegevens vergelijkbaar zijn met andere gemeenten en het Vlaams gemiddelde. Andere voordelen van het onderzoek zijn:

• de betrokkenheid van ouderen bij het project
• een steviger relatie tussen de gemeentelijke ouderenadviesraad en de gemeente
• kwalitatieve verbetering van de adviezen van de gemeentelijke ouderenadviesraad

Thema's van de bevraging

Gezinssituatie, woning, huisvesting, buurtbetrokkenheid, eenzaamheid, onveiligheid, mobiliteit, gezondheid, vallen, voorzieningen, hulpverlening, informatieverstrekking, dienstverlening, zingeving, ouderdomsbeeld, ervaren problemen, cultuurparticipatie, participatie in verenigingsleven, vrijwilligerswerk, politieke betrokkenheid en invloed, mediagebruik, activiteiten ouderen en pensionering.

Aanbod van de provincie (i.s.m. VUB)

Het pakket is kosteloos en bestaat uit een gestandaardiseerde vragenlijst, een draaiboek met uitgewerkt stappenplan, verwerkingssoftware en ondersteuning van het onderzoek ter plaatse door een onderzoeksbegeleider. Aan de logistieke omkadering ter plaatse zijn werkingskosten verbonden.

Werkwijze

Binnen de gemeente stelt een vrijwillige onderzoeksbegeleider in samenwerking met het lokale bestuur een stuurgroep samen voor de duur van het onderzoek met vertegenwoordigers van gemeente/OCMW, seniorenraad/ouderenverenigingen, dienstencentrum...
De stuurgroep verzamelt sleutelfiguren die op hun beurt enquêteurs recruteren. De onderzoeksbegeleider biedt de enquêteurs een korte opleiding aan en coacht ze. Op deze manier worden kwaliteitsvolle enquêtes ingezameld.

De enquêtes worden ingevoerd in een computer en verwerkt. Nadien kan men met de gegevens aan de slag.

Taken lokaal bestuur

• betrekken van ouderenverenigingen, ouderenadviesraad enz. bij het onderzoek
• zorgen voor logistieke ondersteuning van het project: vergaderaccomodatie etc.
• kopieën van de vragenlijsten en enveloppen
• ondersteunen van enquêteursteam
• steekproeftrekking met vervangadressen
• data verwerken in softwarepakket
• verzekering voor de enquêteurs en onderzoeksbegeleider
• onkostenvergoeding onderzoeksbegeleider
• legitimatiebewijs enquêteurs
• organiseren publiek bekendmakingsmoment

De onderzoeksbegeleiding

Een vrijwillige onderzoeksbegeleider begeleidt het onderzoeksproces en vormt de schakel tussen enerzijds de gemeente en anderzijds de provincie en de VUB, die het onderzoek heeft ontwikkeld. De provincie biedt een opleiding aan deze onderzoeksbegeleiders en nodigt hen uit om tijdens de loop van het onderzoek samen te komen voor coaching en voor ervaringsuitwisseling.

De gemeenten die opstarten moeten zoeken naar een geïnteresseerde 50-plusser, die deze boeiende taak wil opnemen. Het lokale bestuur zorgt voor een verzekering en kostenvergoeding.

Profiel van de onderzoeksbegeleider:

• goede scholing
• diplomatisch
• spraakvaardig
• nauwgezet kunnen werken
• zelfstandig en probleemoplossend kunnen werken
• afspraken nakomen, verantwoordelijkheid nemen
• aandachtig kunnen luisteren
• bereid zijn een opleiding te volgen van één dag

Zowel de besturen als de onderzoeksbegeleider kunnen terugvallen op de verantwoordelijke van het provinciebestuur.

Respons

32 gemeenten hebben tot nu een overeenkomst met de provincie getekend, waarvan er reeds 31 het onderzoek hebben afgerond: Gooik, Dilbeek, Holsbeek, Londerzeel, Grimbergen,Kortenaken, Galmaarden, Bekkevoort, Glabbeek, Beersel, Opwijk, Boortmeerbeek,  Kapelle-op-den-Bos, Affligem, Liedekerke, Kraainem, Ternat, Scherpenheuvel-Zichem, Aarschot, Tielt-Winge, Tienen, Meise, Boutersem, Zaventem, Haacht, Keerbergen, Landen, Wemmel, Herent, Lubbeek en Bierbeek. 

Het provinciaal steunpunt sociale planning verwerkt de resultaten per gemeente tot een rapport. Sommige resultaten zijn ook opgenomen in het dossier 'Ouderen in Vlaams-Brabant 2010'.

Bent u geïnteresseerd als gemeente om een onderzoek te starten?

U kunt contact opnemen met Annemie Balcaen, die u op weg helpt.