Natuur- en milieueducatie

Bezoekerscentrum Het Vinne

• Permanente tentoonstelling
  Deze tentoonstelling, opgesteld in de hoeveschuur van Het Vinne, is volledig gericht op het gebruik van de zintuigen.  Je komt oren en ogen tekort om vogelzang te herkennen en vogels te ontdekken; je kan op de tast natuurmaterialen onderzoeken en geuren opsnuiven aan de snuffelpalen. Bovendien wordt dit allemaal omkaderd met informatie over enerzijds het natuurinrichtingsproject van Het Vinne en anderzijds het aanbod van de natuur op het terrein zelf.
  Groepen kunnen een begeleid bezoek aanvragen, aangepast aan de noden van de groep.

• Onthaal- en informatiebalie
  Daarnaast beschikt het bezoekerscentrum over een onthaal- en informatiebalie, waar je niet alleen informatie vindt over Het Vinne, maar ook over de toeristische en recreatieve troeven van Zoutleeuw, de regio, de provincie en zelfs grensoverschrijdende fiets- en wandelroutes.

• Openingsuren
  Het bezoekerscentrum met tentoonstelling is gratis toegankelijk van:
  

  • 1 oktober tot 1 maart:
    • weekdagen tussen 10 en 16 uur op aanvraag
    • zondag van 14 tot 16 uur  
  • 1 maart tot 1 april:
    • weekdagen tussen 10 en 16 uur op aanvraag
    • zondag van 14 tot 17 uur 
  • 1 april tot 1 juli en 15 september tot 1 oktober:
    • weekdagen tussen 10 en 16 uur op aanvraag
    • zaterdag en zondag van 14 tot 17 uur
  • 1 juli tot 15 september
    • alle dagen van 14 tot 17 uur
  • gesloten op wettelijke feestdagen en tijdens het kerstverlof.

Educatieve activiteiten

Een NME-activiteit in Het Vinne online aanvragen

Jef en Gritte (1ste kleuterklas)
Jef heeft zich stiekem verstopt in de rugzak van de gids. Hij wil graag mee gaan wandelen. Mag hij?  We stappen naar de kinderboerderij en daar ontmoeten we Gritte. Onderweg vertellen we verhaaltjes, we zingen liedjes en maken mooie boomschorsafdrukken. Wat verder kijken we naar de bijtjes die ijverig stuifmeel aan het verzamelen zijn. Misschien is er zelfs tijd voor een stukje poppenkast...

Op stap met kabouters (1ste en 2de kleuterklas)
Kabouters houden van dieren. Maar weten de kinderen ook dat ze vooral van kriebel-, krabbel- en kruipbeestjes houden? En waarom ze 's nachts rondlopen en zo goed kunnen luisteren? Ze ontdekken het op deze wandeling. De kabouters staan klaar om samen met de kinderen de natuur te leren ruiken, voelen, proeven, horen en zien. Met een kabouter als gids kan het niet fout gaan...

Circus Kriebel (3de kleuterklas)
De circusdirecteur wordt gek!!  Alle circusdieren zijn ontsnapt. Wat nu?
Vanavond is er een voorstelling...
Zoek je mee naar alle kriebelcircusartiesten?
Ik weet al welke kunstjes Trulla de spin in de circusvoorstelling gaat gebruiken!

De wereld van de waterfee (3de kleuterklas en 1ste leerjaar)
In elke plas, meer, beek of zee leeft een waterfee. Ook in Het Vinne! Gaan jullie mee op stap met haar? Ze kan uren vertellen over het leven in en rond het water en bedenkt leuke spelletjes.

Bijen maken honing (3de kleuterklas t.e.m. 4de leerjaar)
Wist je dat bijen heel belangrijk zijn voor de bestuiving? We zouden zonder bijen heel wat minder fruit hebben, hoor! Aan de hand van een puzzel en een verhaal ontdekken de kinderen hoe bijen leven. Hoe verzamelen ze nectar en stuifmeel? Waarom steken bijen? Zoek je mee naar de bijenkoningin? Maak de mooiste bijenkaars en proef ook eens van dat lekkere bijenbrood.

NIEUW: Dieren in de winter (1ste tot 4de leerjaar)
Mensen zetten 's winters de verwarming aan en blijven vooral binnen, maar wat doen dieren in deze moeilijke periode?  Sommige dieren houden een winterslaap of trekken weg naar warmere oorden.  Anderen blijven hier en gaan op zoek naar de zeldzame restjes eten die er in de winter te vinden zijn. 
Hoe ze dit allemaal doen, ontdekken de leerlingen met behulp van een educatieve puzzel.  Om de 'wakkere' diertjes van bij ons te helpen, knutselen de leerlingen voor hen lekkere winterhapjes in elkaar.  Tot slot gaan we ook buiten zoeken naar dierensporen en proberen we met een verrekijker een aantal vogels te herkennen die bij ons de winter doorbrengen.

Spinnentocht (2de leerjaar)
We zijn er toch allemaal een beetje bang van, of niet? Leer deze diertjes en nog vele andere kriebelbeestjes op een andere manier kennen.
Op stap met opdrachten, spelletjes en weetjes leer je de natuur in de herfst beter kennen.

Toveren met water (3de en 4de leerjaar)
Kennen jullie Enki, de god van het water? Wanneer we hem gunstig stemmen, helpt hij ons om te toveren met water. Je zal versteld staan wat je met water allemaal kan! 
Als afsluiting van deze activiteit gaan we op zoek naar diertjes die leven in de Vinnepoel en daar gebruik maken van de toverkracht van water.

Maken weermannen het weer? (3de en 4de leerjaar)
Over wolken, zon, wind, regen, bliksem, donder, koude, hitte, mist, ijs, storm,... Kom ontdekken hoe regendruppels ontstaan, waar de bliksem en de wind vandaan komen,...  Kom kijken hoe de natuur van Het Vinne zich aanpast aan en gebruik maakt van het weer en de seizoenen.

De kracht van water (5de en 6de leerjaar)
Als echte professoren onderzoeken we enkele eigenschappen van water. Waarom is water zo belangrijk voor mensen en alle leven op de aarde?
Als afsluiting van deze activiteit gaan we op zoek naar diertjes de leven in de Vinnepoel.

Moord in de poel (lln. van 11 tot 13 jaar)
Er is een moord gepleegd in de poel!  Maar waarom en door wie? Was het de reiger of misschien de libellenlarve?
Aan de hand van een reconstructie en een uitgebreid onderzoek van de poel zoeken we het slachtoffer, de doodsoorzaak én de moordenaar.
De leerlingen gaan als echte onderzoekers aan de slag. Al speurend leren ze het leven in en rond de poel kennen.

Biologisch wateronderzoek (1ste tot 4de secundair onderwijs)
Leerlingen onderzoeken de biologische kwaliteit van het water. Ze nemen zelf waterstalen en determinteren de verschillende ongewervelde dieren in het water. Zo stellen ze een voedselkringloop samen of bepalen ze de biotische index.

Chemisch wateronderzoek (1ste tot 4de secundair onderwijs)
Leerlingen onderzoeken de chemische kwaliteit van verschillende waterstalen. Hiervoor worden een aantal relevante parameters zoals zuurtegraad, hardheid en stikstofverbindingen bepaald.

Ter info: onderaan deze pagina vindt u een overzichtslijst van alle fiches m.b.t. Natuur- en Milieueducatie (NME) met vermelding van de praktische informatie over bovenstaande activiteiten.
Voor bijkomende inlichtingen kan u steeds terecht bij Liesbet Cox, tel. 011-88 89 73.

Natuurwandelingen

Begeleide natuurwandelingen (vanaf 9 jaar)
Tijdens de natuurwandeling besteedt de gids bijzondere aandacht aan de legende van Het Vinne. Ook het beheer en de vele aspecten van fauna en flora,... komen aan bod. De gids laat je met al je zintuigen genieten van de natuur en past bovendien zijn verhaal aan aan de leeftijd en de vragen van de groep.

Zoektocht: Hier kan je "Het Vinne" (10 ot 13 jaar)
Een zoektocht brengt u bij de mooiste plaatsen van het Provinciedomein. Door onderweg opdrachten uit te voeren, komen deelnemers meer te weten over het ontstaan, de geschiedenis, de omgeving en de bewoners van Het Vinne.
Iedere opdracht die juist uitgevoerd wordt, geeft een letter waarmee je een woord kan vormen. Dit woord geeft recht op een kleine verrassing. Een extra tip kan je vinden in het bezoekerscentrum.

GPS-tochten (vanaf 14 jaar)

• Geo-caching Het Vinne - Zoutleeuw
  Met behulp van een basis GPS toestel en coördinaten gaan de deelnemers op zoek naar een plaats waar ofwel een schat ofwel een raadsel te vinden is. In dat laatste geval geeft het antwoord op het raadsel een hint om de volgende locatie te vinden.
  In samenwerking met de stad Zoutleeuw werd een geo-caching uitgewerkt tussen Het Vinne en de stad Zoutleeuw. Onderweg kom je langs tal van pittoreske en historische plaatsen. 

• Sciencecaching in Het Vinne: Trekvogels
  Indien de vragen handelen over natuur en/of wetenschap, spreken we over sciencecaching. In Het Vinne kan je aan sciencecaching doen met behulp van de GPS-toestellen die ontleend kunnen worden. Tijdens deze tocht kom je meer te weten over de trekvogels die jaarlijks een bezoek brengen aan Het Vinne om er te broeden of uit te rusten. Kan je op het einde van de tocht de code van de schatkist ontcijferen?
  Tijdens deze tocht kan je genieten van de unieke natuur van Het Vinne.

Een stukje geschiedenis

In 2004-2005 omgetoverd tot het grootste natuurlijke binnenmeer van Vlaanderen
Wie Het Vinne de laatste jaren niet meer bezocht heeft, zal bij een volgend bezoek aangenaam verrast zijn. Het domein heeft namelijk een ware metamorfose ondergaan. In 2004 en 2005 werd het gebied omgetoverd van een domein met honderden populieren tot het grootste natuurlijke binnenmeer van Vlaanderen. Ook de parkings, de toegang en de hoeveomgeving werden stap voor stap in een nieuw jasje gestoken. De ruimte en weidsheid uit de oude tekeningen van Het Vinne zijn opnieuw herkenbaar en inspireren tot lange, rustige wandelingen doorheen het gebied...

De "turfkuil van Leeuw"
Aan de hand van een charter van Hertog Jan I dat de inkomsten van 1278 vermeldt, werd achterhaald dat 'het ven' te Zoutleeuw na turfuitgravingen ontstond. In de 13e eeuw noemde men Het Vinne 'de turfkuil van Leeuw'. Tot in de 19e eeuw stond de 4 meter diepe kuil voortdurend onder water. Het 'meer' vroor elke winter dicht en werd dan tot een echte kermis met ijs, drank- en eetkraampjes omgebouwd. 's Zomers kon men er vissen of zwemmen en bootjes brachten de bezoekers naar de overkant.

Drooglegging in 1841
In 1841 begon de drooglegging: men probeerde allerlei technieken uit en na heel wat tegenslagen kon in 1844 ongeveer 100 ha grond vrijgemaakt worden voor akkerbouw en veeteelt. Later werd het gebied bebost met canadapopulieren waarvan de NV Union Allumetières uit Geraardsbergen gebruik maakte voor haar luciferproductie. Toen dat niet erg rendabel meer bleek, werd het terrein van de hand gedaan. In 1974 kocht de toenmalige provincie Brabant het 95 ha grote Vinne om het uit te bouwen tot een domein voor natuurgerichte recreatie.

2004: start van het herstel
In 2004 besloot de provincie Vlaams-Brabant om het domein in zijn oorspronkelijke staat te herstellen. Het waterpeil van het meer heeft ondertussen haar maximum bereikt en de vroegere begroeiing op de grote wateroppervlakken maakt stilaan plaats voor open water met typische moerasbegroeiing; een nieuwe thuis voor heel wat vogels en insecten.

Vogelliefhebbers
De echte vogelliefhebbers hebben de laatste jaren hun hart al kunnen ophalen, want vele zeldzame soorten bezochten Het Vinne al voor een korte of langere periode en zorgden zelfs voor nakomelingen op het meer!

Brochure "Natuurinrichting Het Vinne"
Voor meer informatie over de geschiedenis en het natuurinrichtingsproject van Het Vinne verwijzen wij naar de brochure "Natuurinrichting Het Vinne" die te verkrijgen is in het Bezoekerscentrum.