Buurt- en voetwegen

Wat zijn buurt- en voetwegen?

Trage wegen
Vlaams-Brabant heeft nog heel wat "trage wegen", d.w.z. wegen die niet bestemd zijn voor het gemotoriseerd verkeer. We worden overstelpt met allerlei benamingen voor deze wegen: voetwegen, holle wegen, veldwegen, kerkwegels, jaagpaden, ... Iedereen heeft er wel eens van gehoord.

Wet op de buurtwegen
Enkel de buurt- en voetwegen hebben een juridisch statuut, dankzij de "Wet op de buurtwegen" die dateert van 10 april 1841. Veel verder dan de definitie van een openbare doorgang, waarbij de bestemming van belang is, gaat de officiële definitie niet. In het spoor van die wet werden in de jaren 1843-1845 door de gemeenten atlassen van de buurtwegen opgemaakt. Deze atlassen vormen de basis voor een rechtzeker beleid.

Voetverbindingen geraakten in onbruik na Wereldoorlog II
De opkomst van de auto na Wereldoorlog II bracht een nieuwe mobiliteitscultuur met zich mee. Aloude voetverbindingen geraakten in onbruik en voor de overheid was het behoud van dit specifieke patrimonium geen prioriteit. Steeds meer voetwegen werden stilzwijgend ingenomen door aangelanden, de eigenaars van de percelen naast een weg.

Voordelen van buurt- en voetwegen

• Een van de krachtigste troeven van buurt- en voetwegen is hun multifunctionaliteit. Zij kunnen zowel een rol spelen in de recreatieve sfeer als voor het woon-werk-, woon-school- en woon-winkelverkeer.
• Verder blijven ze als lokale verbindingwegen ook belangrijk voor de landbouw.

Bij het brede publiek zijn de buurt- en voetwegen de laatste jaren gelukkig toe aan een herwaardering.

• Duurzaam
  Het functionele gebruik van de trage wegen is een duurzame manier geworden om zich op een korte, aangename en veilige manier te verplaatsen.
• Toegankelijk
  Voor kinderen, lokale bewoners en personen met beperkte mobiliteit zijn deze wegen niet meer weg te denken.
• Toerisme
  Trage wegennetwerken betekenen een meerwaarde voor het lokale toerisme, versterken de beleving van het landschap en de identiteit van een regio.
• Cultuurhistorische waarde
  Naast hun functie als ecologische verbindingen hebben buurt- en voetwegen ook een onmiskenbare cultuurhistorische waarde. Het is dan ook niet verwonderlijk dat ze stilaan ook verankerd raken in de lokale beleidsplannen.

Taken van de provincie

Met betrekking tot de buurt- en voetwegen werden een aantal taken specifiek aan het provinciale niveau toegewezen.

• Informatie en opleiding: gemeentebesturen, notarissen, landmeters en burgers kunnen met hun vragen terecht bij de dienst mobiliteit en wegen. In dat kader organiseert de provincie op regelmatige basis informatiedagen.
• Dossierbehandeling: om diverse redenen komen soms voorstellen op tafel om het tracé van buurt- en voetwegen te verleggen of af te schaffen, bijvoorbeeld omwille van een verkaveling of bedrijfsuitbreiding. Dergelijke voorstellen moeten door de betrokken gemeenten voor goedkeuring voorgelegd worden aan de deputatie. De deputatie hecht daarbij groot belang aan de motivering en streeft naar het maximale behoud van deze wegen. 

• Beheer van de Atlas der Buurtwegen: nieuwe buurt- en voetwegen, verleggingen en afschaffingen worden bijgehouden in wijzigingsdocumenten die toegevoegd worden aan de atlassen. De Atlas der Buurtwegen wordt o.a. geraadpleegd door de dienst mobiliteit en wegen bij advisering van bijzondere plannen van aanleg en ruimtelijke uitvoeringsplannen.